در بررسی "مد" ابتدا مد "ماهور" را بررسی می کنیم  و اولین سوال این است که ماهور یا "یک گاه" چرا بدین نام خوانده شده است؟ به دلیل اینکه مبنای موسیقی ایرانی، آوازی (لادیک) بوده است، ما از مواردی چون "موقعیت دست روی اولین گاه (جای خاصی از ساز)" و اینگونه تحلیل ها که به  ساز مربوط می شوند و نه آواز، خودداری می کنیم. ما نمی دانیم که در گذشته چه اتفاقی افتاده است بنابر این "گاه" یا همان "گام یک گاه" را می توان به طرز اعجاب انگیزتری آنالیز و تفسیر نمود. اگر گام مد و گام کنتر مد عمود بر هم انتخاب شوند و در نمایان یکدیگر را قطع کنند در این صورت تنها گامی که می تواند این ویژگی ر ا داشته باشدد مد ماهور خواهد بود که به آن "یک گاه" می توان گفت.گاه در نظریه من  با استناد به دیاگرامهایی که کشیده ام بیشتر میتواند همان دایره یا کل سیستم که بصورت دایره فقط میتوان آنرا نشان داد باشد.یک گاه به مانند یک دایره تمام کامل  که شعاع آن را دو تتراکورد با فواصل مساوی گرفته است.حال برای مثالهای بعدی مد ماهور را از نوت فا تامبره میکنیم.یعنی مرکز شروع این مد را نوت فا بکار قرار میدهیم.   گام مد ماهور فا، فا ماژور نیست، زیرا تفاوت اصلی در کنترمدالیته و در نت می بمل است که همان تامپره شدهء نت اصلی می کرن بوده است و به وضوح با فاماژور که در آن می بکار شنیده می شود متفاوت است. طبق مثال دوم ماهور گامی است که از دو تترا کورد که از  نمایان خود دارای فاصله چهارم درست می باشند، تشکیل می شود. پس به نظر می آید در آن می بمل و سی بمل شنیده می شود. در این صورت می توان گفت ماهور فا، سی بمل ماژوری است که از فا نواخته شود. کسانی که مدام ایراد فیزیک آکوستیک می گیرند، همانطور که دیدیم به اوپتیک احاطه ندارند. پس بهتر است نمودار منطقی دو تتراکورد که روی نمایان متقاطع هستند را درک کنیم. در اینجا نوت تونیک وجود ندارد بلکه فقط می توان از نوت شروع نام برد. ماهور آو.ازی باستانی و کهن است که امروزه در ایرلند نیز شنیده می شود! باید جستجو کرد که براستی این آواز از کجا به ارو پای شمالی و اسکاندیناوی هم رسیده است. بلاشک وجود منابع بسیار یکه رومی ها و یونانی ها از ایران برده اند نقش بسزایی داشته داشته است. لاد ها به ما کمک می کنند تا بهتر راه خودمان را پیدا کنیم. بهترین ماهور تامپره شده برای پیانو، ماهور فا دیز می باشد که در آن سی بکار نقش دارد و می توان گفت ماهور دو دیز که در آن فا دیز نمایان است. بهترین گام کنترمد، از یک دوم کوچک، پایین تر از نت شروع گام مد، بدست می آید (مانند شکل بالا)، که دارای حرکت معکوس گام مد است. ویژگی های کنترمد: می توان از عناصری که در گام مد نیست به راحتی و البته در محدوده کروماتیسم استفاده کرد. و همچنین نقش کنترپوانتیک "بالایی" در کروماتیسم را دارد.در آانتخاب آکورد من وقتی آکوردی را در مد ماهور انتخاب میکنم که دارای فواصل تشکیا دهنده زوج هستند در کنت مد ماهور که در خودش وجود دارد از کنترآکردهای زوج و همینطئر کنتربوانهای کنتر مدیک استفاده میبکنم.البته در دنیای امروز اصوات استقلال دارند و کمپوزیتور میتواند کار بیشتری روی آفرینش مدال روی موسیقی ایرانارائه دهد.خلاقیت در نظام منطقی زیباترین مثال است.در آینده مثالها را نیز  روی این سایت نشان خواهم داد.


 

نوشته شده توسط امیر علی حنانه در سه شنبه بیست و پنجم اسفند 1388 ساعت 14:57 موضوع | لینک ثابت