تبليغاتX
نگرشی نوین روی آفرینش موسیقی ایران
موسیقی مدرن جهان"ایران"

میز گرد بحث در مورد موسیقی شرق و غرب در سال 1347 در شیراز توسط هنرمندانی از غرب مثل یانیس گسناکیس و فراتس( که یکی از پایه گذاران موسیقی مدرن و فستیوال رویان فرانسه بود) و همینطور منتقدین دیگری از اروپا برگزار شد در طرف دیگر این میزگرد سه آهنگساز معروف ایران، هرمز فرهت، مرتضی حنانه و هوشنگ استوار قرار داشتند. طی دو شب پیاپی در تخت جمشید کنسرت "آرتور روبینشتاین" پیانیست نامی جهان، و ارکستر رادیو تلوزیون فرانسه که اثر یانیس کسنناکیس را اجرا کردند. در آنجا از گسناکیس به عنوان یک قهرمان تجلیل شد.در این میان، یکی از منتقدین غربی، گویا خیلی هم ازموسیقی نوشته شده توسط آهنگسازان ایرانی خوشش نیامده بود. این منتقد فرانسوی  نوشت:" ستونهای باستانی تخت جمشید ازصدای کر فرانسویها به لرزه درآمده است" .

اما مسئله مهمتر گسناکیس بود که علاقه خود را در شکل گرفتن موسیقی مدرن ایرانی در شیراز نشان داد. در این مورد تبادل نظر بین آثار آهنگسازان ایران و اروپا  صورت گرفت با این وجود  نتایج رضایت بخشی که درخور آهنگسازان بزرگ ما بود از طرف غربیان حاصل نشد و جز چند تعارف ساده ، نظرحرفه ای و منطقی دیگری ابراز نگردید.به نظر شخص من  این حرکت مغرضانه بود. بسیار جالب است که آنان به مقوله سنت در هنر موسیقی ایران، بیشتر علاقه مند شده بودند. در حالی که جویای دلیل این نوع اسم گذاری (موسیقی سنتی ایران) نیز شدند ،  برایشان سوالهای بسیاری ایجاد شده  بود.یانیس گسناکیس، به عنوان یک کمپوزیتور خارجی خواستار توضیحاتی در مورد موسیقی سنتی، واژه رایج شده  در ایران شد. این امر باعث شد که از میان مطبوعات خارجی نشریات انگلیسی فرانسوی و آلمانی به بحثهای طولانی و مستدل در مورد این فستیوال هنری بپردازند و هر موضوع این فستیوال را اساس مقاله خاص دیگری قرار بدهند. به هر حال گرچه مورد علاقه خارجیان قرار گرفت ولی ارکستر سمفونیک تهران را شدیدا زیر سوال بردند. از چیدمان، نوع رهبری، تکنیک بسیار پایین، همه و همه انتقاد شد. البته این انتقادات در نوع خود پویا بودند اما بوی آن می آمد که انگار غرضی هم در کار است.

 در این فستیوال 5  برنامه به موسیقی سنتی ایران، اختصاص یافته بود. در اجرای این برنامه ها استادان موسیقی ایرانی علی اصغر بهاری، علی اکبر شهنازی ، جلیل شهناز، حسین تهرانی و حسن کسایی شرکت داشتند. که برنامه "بسم الله خان" نوازنده چیره دست "شهنای" از کشور هند مورد توجه بسیاری از غربیان قرار گرفت. من به فکر فرو می روم که چرا هندیها که اصالت خود را سالهاست از دست داده اند، مورد توجه بیشتر غربیان قرارگرفته اند، مسئله چه بوده است؟؟ که هم اکنون نیز ذهن مرا مشغول می کند.

 گروه هارپ نوازان روسیه ( اتحاد شوروی سابق) که از چهار بانوی نوازنده هارپ تشکیل شده بودند، آثاری را از بتهوون موتزارت شوبرت دبوسی راول شوستاکوویچ را به طرز عالی  اجرا کردند و در پایان خواستار آن شدند که موسیقی برای چهار هارپ توسط آهنگسازان ایرانی برایشان نوشته شود.

 از این میان انان به مرتضی حنانه اشاره زیادی کردند و شیوه کمپوزیسیون او را مورد تشویق قرار دادند. اما ارکستر مجلسی تلویزیون ملی ایران، دو برنامه در این فستیوال اجرا کرد. نخست به رهبری "توماس کریستین داوید" به همراهی "ایوان ارود" پیانیست مجار برنامه ای  برگزار شد. سپس آثار سه آهنگساز برجسته معاصر ایران هرمز فرهت، مرتضی حنانه و هوشنگ استوار توسط این ارکستر اجرا گردید. در اینجا بود که خانم "لوست مارتیروسیان" به عنوان سولیست ارکستر رادیو تلویزیون ایران "کاپریس لعنتی" را برای اولین بار به رهبری "فرهاد مشکات" در تخت جمشید اجرا کرد. که باعث ناراحتی شخصی کمپوزیتور و .... گردید.


گفتگو با مرتضی حنانه در مورد شرکت ایران در کنگره آهنگسازان بین الملی (یونسکو) 1345



 می دانیم که آسیا از دیرباز سرزمین جشنها و سرورها و آیین های گوناگون از کهن ترین شیوه های نمایشی جهان بوده است. سنت موسیقی ایران آیینی است و این طبیعی است که جوان ایرانی راه خود را دراین نوع موسیقی پیدا خواهد کرد. اما اگر با تکرار خط ملودی دیگری، خود آیینی دیگر بیافریند آنگاه از حیطه سنت دور شده است (پلی فونی یا تلفیق) و به حیطه کمپوزیسیون وارد شده است (آفرینش).  اما غرب چرا پس از حدود 5 قرن دوری از آیینها، بار دیگر به سنت پناه می برد؟؟؟  این موضوعی بود که از طرف کمپوزیتورهای ایران مورد بحث قرار گرفت.

اردیبهشت 1388

پایان قسمت اول
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم آذر 1388ساعت 18:24  توسط امیر علی حنانه  | 

جای همه هنرمندان ایران که در بین ما نیستند خالی است.

 نامه ای از حشمت سنجری به مرتضی حنانه.




+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم آذر 1388ساعت 2:26  توسط امیر علی حنانه 


بلاخره پس از 30 سال زحمت و رنج که در این یک سال گذشت، امسال مجله گزارش موسیقی مطالب جالبی از من و خانواده ام و دوستانمان و قطعا پدرم به چاپ رساند. این باعث خوشبختی است و جای تشکر دارد. من شخصا از بالاترین تا پایین ترین دست اندرکاران این ژورنال هنری تشکر می کنم. همین طور از آقای سردبیر محترم جناب سروش ریاضی که در نبود من، ( به علت سفر کاری تحقیقاتی و شرکت در سی و سومین کنفرانس موسیقی یونسکو در تونس) زحمت زیادی را برای چاپ این مجموعه کشیده اند، متشکرم.

امیر علی حنانه

12/9/1388

تهران


+ نوشته شده در  پنجشنبه دوازدهم آذر 1388ساعت 16:18  توسط امیر علی حنانه  | 


به مناسبت بيستمين سالگرد درگذشت مرتضي حنانه، براي اولين بار تمبر يادبود حكيم و سخنور بزرگ ايران و سپس استاد مرتضي حنانه كه اثر بزرگ خود "بزرگداشت فردوسي" را روي مفهوم بزرگ كاملا ايراني:

بسي رنج بردم در اين سال سي        عجم زنده كردم بدين پارسي

ازين پس نميرم كه من زنده ام               كه تخم سخن را پراكنده ام

خلق كرد، منتشر شد.

اين اثر در "مجموعه آثاري براي پيانو" ، كه در سال 1379 توسط امير علي حنانه در استوديو صبا ضبط شده است، انتشار يافته است. براي آگاهي بيشتر با تلفن همراه : 09355911513  تماس حاصل نماييد.

                        


+ نوشته شده در  دوشنبه دوم آذر 1388ساعت 15:24  توسط امیر علی حنانه  |