| تبليغات | X |
|
موسیقی مدرن جهان"ایران"
|
به نام خدا
امیر علی حنانه در مشهد، اسفند ۱۳۸۷، آرامگاه هنرمند جاودانه، فردوسی بزرگ
نگاهی به مقاله بسیار جالب روزنامه اعتماد، توجه مرا به خود جلب کرد. در 26 اسفند 87، مقاله ای با عنوان "از ميان گفته ها در ميان صداها" که با اهالی موسیقی ایران صورت گرفته بود منتشر شد. چیزی که باعث خوشحالی من، امیر علی حنانه، شد. مهمترین بخش آن، گفتار استاد عزیز محمد رضا شجریان، چهره شناخته شده موسیقی اصیل ایرانی بود که سخنان به روزی را در مورد موسیقی ایرانی گفتند. مسئله اصلی در مورد موسیقی ایران همان "اصالت" است که به هیچ وجه نمی شود آنرا "سنت" تلقی کرد و اصالت موسیقی ایران همانطور که در گذشته نیز گفتم، تنها به "زبان فارسی" و "اصالت ریتم" در "زبان فارسی" باز می گردد. من بسیار در این مورد تحقیق کردم. یادم می اید که در مسکو با نوازنده چیره دستی از اذربایجان باکو، صحبت می کردیم. او به من گفت که موسیقی شما هم جزیی از موسیقی "ماست"! من در آن لحظه وقت آنرا را نداشتم که به سنت فکر کنم زیرا به هر صورت نمی توانستم به او ثابت کنم که موسیقی آنان همان موسیقی ایرانی است و سریع ترین راه برای ثابت کردن به او، نشان دادن "اصالت ایرانی" در ملودی اصلی اجرایی اش دانستم. این شخص با پیانو ملودی ایرانی ( نه ملودی سنتی) را به صورت بسیار تلفیق یافته و پلی فونیک و با تکنیکی عالی می نواخت. اما نمی دانست که این ملودی اصلی که در آذربایجان همه آن را خوب می شناسند دارای اصالت ریتم پنهانی ای بود که تا او با زبان فارسی اشنا نمی شد نمی توانست خودش آنرا دریابد. این ملودی همان ترانه محلی و اصیل استان فارس، "ای دختر صحرا نیلوفر" بود. که وقتی ریتم آنرا از روی زبان فارسی برایش تحلیل کردم، و خواستار آن شدم که ترانه آن را به آذری بخواند او سریعا حرف مرا قبول کرد و به من گفت: " تو به طرز زیبایی این مسئله را برایم روشن ساختی."
در مورد مدالیته اصلی این کار هم که او به صورت پلی مدال اجرا می کرد و خودش می گفت که در "بیات شیراز" است، من از او خواستم که برایم بگوید شیراز در کدام کشور واقع شده است؟! این بود که ما از آن روز به بعد دوست شدیم و او نیز خود را "ایرانی" دانست. هر چند خود من در دنیای امروزی به نکته ای رسیده ام که می دانم "مکان و زمان" دو بعد اصلی موسیقی را تشکیل می دهند، ولی بعد سومی نیز در میان است. سومین بعد، "مد"، یا همان ترانه های کهن ملتی خاص، را به جای "دستگاه، مقام ، مایه و ..." مطرح می کنم. برای من فرقی ندارد که آن گوشه است یا ردیف. برای من قالب اصلی که "گام" می باشد، به مانند لیوانی است که "مایع" همایون را در لیوان خود میریزم و سپس در لیوان دیگری که باز همان "گام" است، "مایع" شور را می ریزم. حال اگر آواز های(مایعات) این دو لیوان محلول بشوند ، آن را به عنوان مد جدیدی، که باز دارای شاخصه ایرانی است، قبول خواهم کرد. اما در موسیقی ای که سنت شده است، هیچ چیز را نمی شود به آن اضافه کرد. تاکید می کنم که هرگاه خط ملودی اصیل ایرانی را با خط ملودی دیگری تلفیق کنیم دیگر از حیطه اصالت ملودی ایرانی دورتر می شویم و به حیطه کمپوزیسیون یا آفرینش وارد می شویم. حال در این جا، این همان ریتم است که آخرین عنصری است که مشخص کننده موسیقی ایران می باشد.
گفته آقای شجریان به نظر من با زمان امروز تطبیق یافته است و دیگر تعصبی روی واژگانی مانند "دستگاه" ( که به فارسی معنی دیگری را در ذهن موسیقی دان جا می اندازد) و "مقام" که دارای اصالت ایرانی نیست، زیرا پس از مارکو پلو و مهاجرتها در جاده ابریشم این کلمه وارد فرهنگ آوازی ایران شد، و "مایه" که معلوم نمی کند در چه مورد سخن می گوییم، یا گوشه و ردیف، که همگی لغاتی هستند که ما را از مفهوم اصلی دور کرده اند، ندارند.
من شخصا، در این راه بسیار زحمت کشیده ام ولی هرگز آن را بازگو نکرده ام. 144 مد تامپره شده، که می توانند کاملا حرفه ای همگی آواز های باستانی ایران را در سیستم گام دیاتونیک پلاگال، نشان بدهند، وجود دارند که می توانیم آنان را به عنوان "گام مد" مطرح کنیم که از تلفیق دو تتراکورد تامپره شده هر مدی با مد دیگر، می توانیم "گام مد" جدیدی را تشکیل بدهیم، و مفهوم اصالت موسیقی ایران را در جهان به راحتی جا می اندازند ، نیازی به نمایش 365 یا بیشتر " گوشه، ردیف....." که دیگر در تعریف دیاتونیک نیز جای نمی گیرند، نیست. زیرا هدف من دیگر نشان دادن "کروماتیزم" در مدالیته ایران است. از ترکیب "گام مد"( در بالا رونده) و "گام کنترمد" (در پایین رونده) می شود به مدال کروماتیزم دست یافت.
مهمترین مبحث همان اصالت ریتم ایران است که در هر صورت در هر جای جهان خودش متعلق به این سرزمین می باشد و منظورم از اصالت ریتم همان اسکلت موسیقی ایران ( ریتم زبان فارسی) و از مد، گوشت موسیقی ایران (آوازهای رنگارنگ) می باشد. این 144 "گام مد" را حتی می شود به صورت عددی، مثل "گام x142 " یا "گام X12" نشان داد. تا چه رصد به " گام کنتر مد" که برگرفته از فلسفه تضاد در سرزمین باستانی ایران می باشد. این نظریه جدید من می باشد. در این راه باید سعی کنیم مفاهیم را آسان تر انتقال بدهیم. بله درست است، آواز همیشه اصالت خود را حفظ کرده است، ولی ساز آن هم ساز ناکوکی که دائم موجبات ناراحتی نوازنده اش را فراهم می کند نمی تواند محور اصلی برای نشان دادن مفهوم موسیقی ایران ( اصالت ایرانی) باشد.
جا دارد از آقای شجریان که جایی برای تعصب، در موسیقی ایران که بر مبنای زبان فارسی است، نگذاشتند، تشکر کنم . این باعث پیشرفت جوانان و موجبات نمودار شدن افرادی که در این زمینه زحمت زیادی کشیده اند نیز خواهد شد. برای من که خود تعصب را کنار گذاشته ام تاثیر این حرف ایشان، بسیار بیشتر از یک کنسرت ارکستر فیلارمونیک برلین می باشد. همین طور از دیگر هنرمندانی که نظر شان را در آن روزنامه ابراز کردند، تشکر می کنم و دیگر افق های امیدوار کننده ای را برای موسیقی ایرانی پیش بینی می شود کرد.
در موسیقی امروز جهان و ایران، مهمترین عنصر اصالت ریتم و اندیشه اصلی هنرمند می باشد. همه چیز به غیر از این دو می توانند دفرمه (deformation) شوند. ولی ریتم و اندیشه اصلی ( که در قالب نمی گنجد) جاودانه اند. آن هم زبانی مانند فارسی که خودش به خودی خود، "هنر" است.
لینک به سایت روزنامه اعتماد در این مورد: از ميان گفته ها در ميان صداها
http://www.etemaad.ir/Released/87-12-26/239.htm
لینک به مقاله "موسیقی کلاسیک و سنتی"
http://amiralihannaneh.blogfa.com/post-11.aspx
امیر علی حنانه اردیبهشت -1388 -تهران- ایران
در این تراک مرتضی حنانه آنطور که یادم می آ ید در ۶۰ سالگی شروع به یادگیری زبان عربی کرد تا بتواند از راز عبدالقادر مراغی که حتی اصواتی از گذشتگان را به یادبود به حروف ابجد نوشته بود، سر دربیاورد. و در آن اضطراب و هیاهوی مردم در کوچه و خیابان باعث نوشتن این ریتمهای عجیب شد که سولوی فاگوت آقای غلامرضا مجلسی و فلوت آن را آقای فرهاد شمس ، از نوازدگان زبردست ارکستر سمفونیک نواخته اند .
PRODUCER: AMIR ALI HANNANEH
DIGITAL MASTERING: ALIREZA
Special thanks to Mr.Ali Amini
in memory of my teacher: Natalja Valentinovna Nemchenko
کلیه حقوق مادی و معنوی این اثر متعلق به امیر علی حنانه می باشد.
All rights reseved for Amirali Hannaneh.2009 tehran/Iran
Morteza Hannaneh in Nowrooz of 1368 (in persian calendar) or 21march 1989.. 6 month later .he died in tehran, when I had 18 years old
Amir ali Hannaneh
مرتضی حنانه در آخرین نوروز زندگی
او به اصرار من (امیر علی حنانه) و با مخالفت خودش که اصولا کمتر تن به فیلمبرداری می داد در نوروز سال 1368، کنار سفره هفت سین، نشست و به خاطر من حاضر شد که از او فیلمبرداری کنم، می دانستم که حالش خوب نبود ولی اصلا به روی خودش نمی آورد. یادم می آید که "دوربین فیلمبرداری سوپر هشت کانن" پدرم خیلی خوب مانده بود ولی ما فقط یک حلقه فیلم کوداک8 میلیمتری داشتیم که تاریخ مصرف ان سالها بود که گذشته بود. او چندین بار به من گفت که :"نگیر فایده ای ندارد، فقط وقتم را میگیری".
من که اصولا این حرفها را "برعکس او" قبول نمی کردم و به سبب کمی سنم موضع میگرفتم، زیر بار نرفتم و در آن 5 دقیقه فیلم برداری هر آنچه او از من گرفته بود ظاهر نشد و آنچه من از او گرفتم، ظاهر شد. من دیگر خود نیز به فلسفه جبر معتقد شدم. و این بسیار تلخ بود زیرا دقیقا در مهر ماه همان سال 1368، فیلم ظاهر شده، از آلمان به خانه ما رسید (7 ماه پس از فیلم برداری) و در همان ماه هفتم، مهر ماه، پدرم راهی بیمارستان شد و هنوز به خانه بازنگشته............. من به طور اتفاقی در دو شب گذشته (2 اردیبهشت)این فیلم را دوباره پیدا کردم و در آینده آن را دقیق تر مونتاژ خواهم کرد. امروز که به این فیلم نگاه می کنم، احساس می کنم که جبر زمان خواسته بود که پس از بیست سال من این فیلم را پیدا کنم. مخصوصا این بیست ثانیه، حال و روحیه او را کاملا پس از سالها زحمت فراوان روی موسیقی ایران نشان می دهد. من پس از چند سال تحقیق روی"خودش" و سپس"آثارش"،دریافتم که راه موسیقی دان شدن راهی است بس دشوار. بله، راه فهمیدن راه تا صبح نخوابیدن ها است و دیگر برای من اجرای آثارش هدف اصلی نیست. زیرا این آثار خودشان، خودشان را با بهترین ارکسترهای جهان اجرا خواهند کرد.بله، اوست که به همان سادگی و بی ریایی در کمال افتادگی اصالتش را حفظ کرده است. مدرنیته دلیلی بر تخریب رسمهای دیرینه ما ملت کهن نیست بلکه احیای انان خود کاری مدرن است. این ۵ ثانیه اثری تاریخی است که من جبرا و با ابتکار خود آن ساخته ام زیرا با مخالفت شدید پدرم روبرو شده بودم. زیرا او اصلا حوصله نداشت
امیر علی حنانه 4 اردیبهشت 1388
فیلمی کوتاه از آخرین نوروز زندگی مرتضی حنانه، حقوق مادی و معنوی اثر متعلق به امیر علی حنانه
موسیقی تخصصی استاد مرتضی حنانه
امیر علی حنانه: پیانو و کمپوزیسیون
بررسی سیستم تونال دیاتونیک تا مدال و مدال کروماتیک (مدرن)
صدرالدین طاهری: گیتار الکتریک و گیتار(کلیک کنید)
علیرضا غریبی:موسیقی الکترونیک،آهنگساز آلبوم "من و تو" و تله فیلم"ضرب آهنگ مرداب"... (کلیک کنید)
امیر آهنگ هاشمی: ویولون کلاسیک، هارمونی و سلفژ
tel:021-88690829/09355911513
